Dag van de Aarde 2026: vechten voor het klimaat doen we samen

Wij spraken met drie betrokkenen die ieder op hun eigen manier bijdragen aan de gezamenlijke strijd voor een groene toekomst: Daan Zieren en Cléo Dorel-Watson, jongerenvertegenwoordigers bij de Jonge Klimaatbeweging, en Paulien Boone, oprichter van Buying Back the Planet.

De Jonge Klimaatbeweging: “De klimaatcrisis heeft invloed op ons allemaal”

Daan is als afgestudeerd politicoloog al een aantal jaar woonachtig in Den Haag. Hoewel hij ooit als vrijwilliger bij de JKB begon, mag hij zich al bijna een jaar fulltime voorzitter van de stichting noemen. Cléo heeft een bachelor in Global Sustainability Science afgerond en werkt nu binnen de internationale tak van de JKB terwijl ze bezig is met haar Advanced Master in International Relations en Diplomacy.

Samen maken zij deel uit van een groeiende jongerenbeweging bestaande uit 11 teams, 90 leden en 74 aangesloten jongerenorganisaties. Bijzonder is dat bijna alle jongeren bij de JKB als vrijwilligers aan de slag gaan. “Dat is aan de ene kant een barrière,’ vertelt Cléo. “Er wordt vaak geen rekening gehouden met dat deze jongeren naast hun inzet bij de JKB nog werken en/of studeren. Tegelijkertijd zijn de jongeren bij de JKB wel enorm intrinsiek gemotiveerd en dat geeft veel drive.”

Het vertegenwoordigen van jongeren is voor de JKB dan ook onlosmakelijk verbonden met een stukje rechtvaardigheid. Zo vertelt Daan: “Hoewel jongeren disproportioneel zullen worden geraakt door de gevolgen van klimaatverandering en een direct belang hebben bij het klimaatbeleid dat nu gemaakt wordt, komen hun perspectieven vaak niet ter tafel.”

Om jongeren structureel te betrekken bij belangrijke klimaatafspraken zet JKB niet alleen in op informatiedagen en trainingen om hen te activeren, maar is de stichting ook actief binnen de landelijke politiek vanuit Den Haag, bijvoorbeeld tijdens de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Zo benadrukt Daan: “We willen dat klimaat hoger op de agenda komt, maar ook dat het debat rondom klimaat breder wordt. Vaak draait het om CO2-uitstoot, maar klimaat is erg intersectioneel en verbonden met andere issues. Dit willen wij graag uitlichten.”

Een van die thema's die regelmatig terugkomt in het werk van de JKB is klimaatrechtvaardigheid: niet alleen voor jongeren, maar ook voor andere groepen die het hardst door de gevolgen van een snel opwarmende aarde getroffen worden. Daan legt uit: “De klimaatcrisis raakt bepaalde groepen veel meer dan anderen. De groepen die de minste impact voelen zijn vaak de groepen die juist bij bepaalde middelen en invloedrijke posities kunnen komen.”

Die klimaatongelijkheid speelt ook in Nederland een rol, vooral in een sterk gesegregeerde stad als Den Haag. Daan legt uit: “Er zijn al veel Nederlanders die in energiearmoede leven; ze zetten hun verwarming niet aan en leven in slecht geïsoleerde huizen. De klimaatcrisis kan zo eigenlijk op korte termijn al meteen invloed hebben op mensen.”

Voor de JKB is het collectieve belang van snelle klimaatactie daarom onbetwistbaar. Zo zegt Daan: “Dat we moeten handelen is uiteindelijk geen politiek vraagstuk. Klimaat is politiek neutraal; het is niet links of rechts. De klimaatcrisis heeft invloed op ons allemaal.”

Hoewel die noodzaak volgens de JKB duidelijk is, blijft het in de praktijk soms lastig om anderen daarvan te overtuigen. Daan vertelt: “Uitnodigingen van bedrijven om een podium te geven aan jongeren gaan vaak puur om hun image. Binnen organisaties en ministeries wordt jongerenparticipatie ook vaak als belangrijk gezien, maar uiteindelijk wordt er niks meer mee gedaan.” Dit heet ook wel tokenisme: het betrekken van onderbelichte stemmen in de besluitvorming puur om kritiek uit de weg te gaan. Cléo verwoordt het als: “Tokenisme is wanneer mensen wel met je op de foto willen en kunnen afvinken dat ze met je hebben gesproken, maar niet echt de inhoud willen horen.”

Aan de andere kant kunnen de jongeren van de JKB deze vorm van schijninclusie soms ook in hun voordeel gebruiken. Zo zegt Cléo: “Soms kun je tokenisme gebruiken als een voet tussen de deur in ruimtes waar jongeren anders niet kunnen komen.” Daan voegt toe: “Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen namen we 80 pagina's aan beleidsvoorstellen mee naar het ministerie. Zij leken bijna verbaasd dat we überhaupt met voorstellen kwamen, maar zo kan je met tijd meer echte inspraak krijgen.”

Naast hun inzet om de koers van het landelijke klimaatbeleid te beïnvloeden, is de JKB ook steeds vaker actief op het wereldtoneel. Zo nam Cléo eind vorig jaar haar achtergrond in internationale betrekkingen mee naar de Klimaattop van de Verenigde Naties (VN) in Brazilië (COP30). Zo'n klimaatconferentie is niet zomaar een onderhandeling, vertelt ze. “De eerste keer dat ik naar de COP ging voelde ik me een soort toerist; je moet echt leren hoe je die VN-taal navigeert en hoe je onderhandelt.” Daarnaast vergt effectieve deelname veel voorbereiding: “Het lobbyen begint al ver voor de COP; de COP zelf is echt de laatste push. Als je pas bij de COP aankomt met al je standpunten dan ben je eigenlijk al te laat.”

Tegelijkertijd bieden de jaarlijkse COP's ook een unieke ingang voor de JKB om de mening van jongeren op mondiaal niveau te laten tellen. Zo vertelt Cléo: “Het brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee om daar te zijn, juist omdat zo weinig jongeren betrokken zijn. Wij nodigen jongeren uit om met ons in gesprek te gaan, zodat wij hun perspectieven kunnen meenemen naar de onderhandelingen waar zij zelf niet bij kunnen zijn.”

Het internationale team van de JKB staat nu alweer in de startblokken voor de volgende internationale klimaatbijeenkomst: de First Conference on Transitioning Away from Fossil Fuels (TAFF) in april. Tijdens deze door Nederland en Colombia georganiseerde klimaattop staat de snelle en rechtvaardige afbouw van fossiele brandstoffen centraal. Cléo vertelt hoe deze conferentie als onverwachte uitkomst van de COP in Brazilië kan worden gezien: “Het was heel teleurstellend dat tijdens COP30 fossiele brandstoffen amper ter sprake kwamen. Tegelijkertijd heeft de Braziliaanse delegatie toen de ruimte gecreëerd om de komende conferentie in Colombia aan te kondigen. De JKB heeft al veel input geleverd voor de gespreksonderwerpen en we moeten dit momentum nu verder gebruiken om de energietransitie te versnellen.”

Van de Tweede Kamer tot internationale conferentiezalen: de jongeren van de JKB bewegen zich dus in het hart van het politieke klimaatdebat. Tegelijkertijd brengt de stichting die inzet ook weer terug naar lokaal niveau. Of het nu gaat om een klimaatmars op het Malieveld of groene initiatieven in de stad, Daan en Cléo benadrukken dat kansen om samen voor de aarde te zorgen overal liggen, ook bij jou in de buurt: “Weet dat er veel gebeurt en dat er reden is voor hoop. Blijf erover praten, blijf moed houden, en als je je echt verloren voelt, sluit je dan aan bij een beweging, ook als het super lokaal is.”

Paulien Boone van Buying Back the Planet: samen investeren in de aarde

Paulien Boone is al lange tijd inwoner van Den Haag en hecht nog altijd waarde aan het wonen in de stad van vrede en recht. Het liefst beweegt ze zich tussen sectoren en rollen: zo maakte ze tijdens haar carrière de overstap van het Ministerie van Buitenlandse Zaken naar fondsenwerving en evenementenorganisatie. Vanuit die diverse achtergrond richtte zij in eerste instantie haar eenmanszaak Acronyms op: een freelance consultancybedrijf dat projecten op het gebied van internationale betrekkingen tot leven brengt. Maar haar passie voor duurzaamheid resulteerde recent in een nieuwe toevoeging aan haar portfolio: Buying Back the Planet, een Europees initiatief dat zich inzet voor duurzaam landgebruik.

“Ik werk al heel lang aan thema's als duurzaamheid en klimaat, maar we leven nu in een tijd waarin het concreet maken van deze waarden heel belangrijk is,” vertelt Paulien. Met Buying Back the Planet hoopt ze Europese burgers te mobiliseren om samen geld in te leggen voor collectief landbeheer. “We stellen burgers in staat om samen land te beheren en er zo goed voor te kunnen zorgen. Collectief eigenaarschap van grond is een bewezen methode voor het beschermen van land; het is letterlijk investeren in de aarde, maar op een andere manier dan de meeste mensen investeren meestal zien.”

Paulien legt uit hoe Europese grond nog vaak in handen komt van private partijen met een winstoogmerk. In Europa, het snelst opwarmende continent ter wereld, kan dit leiden tot kortetermijngebruik van land dat bijdraagt aan milieuvervuiling, gronduitputting en klimaatverandering. “Land is nu nog vaak in eigendom van bedrijven, maar wij brengen dit in gedeeld eigendom. We hebben allemaal belang bij een gezonde bodem, gezonde lucht en gezonde natuur. Dit is een collectief belang, dus dan voelt het logisch dat land gezamenlijk beschermd wordt.”

Voor Paulien is rechtvaardigheid een belangrijk onderdeel van duurzaam landbeheer. Wanneer een stuk land namelijk eenmaal in collectief beheer komt, beschermen betrokken burgers dit samen met lokale gemeenschappen en partners, zoals regeneratieve boeren. “Wat er gebeurt met het land wordt bepaald in samenwerking met lokale partners, zij kennen de omgeving het beste. Denk aan het beschermen van de bodem tegen pesticiden en het ondersteunen van lokale ecosystemen.”

Dit gezamenlijke herstel van Europese grond en natuur versterkt niet alleen de positie van lokale partners, maar brengt inwoners ook in nauwere aanraking met hun leefomgeving. Paulien legt uit: “De samenwerking met lokale gemeenschappen en partners brengt meer zeggenschap naar deze groep. Dit versterkt de verbinding tussen mensen, de natuur, en het land waar(op) ze wonen.”

Om de missie van haar initiatief te verspreiden, zoekt Paulien ook verbindingen met andere gelijkgestemde en innovatieve organisaties in Den Haag. Zo was ze afgelopen maand samen met honderden andere ondernemers, investeerders, en beleidsmakers aanwezig bij ChangeNOW in Parijs: een driedaagse conferentie waar Paulien onderdeel was van een ImpactCity delegatie van impact-gedreven organisaties in Den Haag. Volgens haar ligt er daarnaast een rol voor politici in Den Haag bij het bevorderen van duurzaam landbeheer: “De politiek wordt vaak beheerst door een kortetermijnvisie, terwijl we ook de lange termijn in gedachten moeten houden. Natuurherstel, klimaatadaptatie en het versterken van de band tussen mensen en hun omgeving hebben tijd nodig.”

Hoewel Buying Back the Planet nog in de oprichtingsfase zit, merkt Paulien dat het concept van collectief landeigenaarschap nu al bij mensen aanslaat: “Klimaatactie klinkt altijd groot en ingewikkeld, maar het komt neer op hoe we met de aarde omgaan. Ik ben er trots op dat mensen het principe eigenlijk meteen snappen. Land terugkopen om er zo goed voor te zorgen; mensen begrijpen gewoon meteen waar het over gaat.”

Haar boodschap aan individuen die zich willen inzetten voor het klimaat is dan ook duidelijk: “Praat erover met anderen, en maak je gevoel ook concreet door er iets aan te doen. Als je met anderen erover praat, dan kom je erachter dat anderen zich hier ook zorgen over maken. Zo kan je elkaar versterken, maar ook tips uitwisselen voor actie.”

De kracht van collectieve actie

Verblekende koraalriffen, smeltende ijskappen en verwoestende stormen maken onmiskenbaar duidelijk dat onze aarde onder druk staat. Daan, Cléo en Paulien laten alle drie zien dat zorg voor het klimaat dus niet alleen urgent is, maar ook haalbaar. Zolang alle stemmen gehoord worden in deze strijd, vooral die van de groepen die de zwaarste gevolgen dragen, kunnen we samen duidelijk maken dat een leefbare toekomst niet onbereikbaar is.

De Dag van de Aarde brengt ons dus terug naar het bredere maatschappelijke belang van gemeenschapszin voor positieve verandering. Daan vertelt: “Transitie is een lang proces; het zijn heel veel kleine stapjes die bij elkaar komen. Hoe meer wij allemaal deel uitmaken van iets, hoe groter de kans op maatschappelijke vooruitgang.”

Cléo voegt een positieve reflectie toe op haar ervaring met collectieve actie bij de JKB: “Als individu is het soms moeilijk, maar als groep maken we sowieso impact. Mijn tijd bij de JKB heeft mij zoveel kansen gebracht die ik als individu nooit zou kunnen krijgen. Ga dus vooral samen dingen oppakken en word lid van een organisatie!”

Ook Paulien benadrukt de kracht van verbinding: “Praat over je duurzame keuzes, je vakantie met de trein, je tweedehandskleding en de isolatie van je huis. Zo kan je anderen inspireren, maar ook laten zien dat duurzame keuzes leuk en mooi zijn.”

De Dag van de Aarde biedt bezorgde burgers dus een mooie kans om een vergeten stapel flessen te recyclen, een beleidsmaker op de vingers te tikken of een extra centje in te leggen voor een lokaal groenfonds. Tegelijkertijd maakt de klimaatcrisis pijnlijk duidelijk dat effectieve klimaatactie vraagt om blijvende inzet, over landsgrenzen en politieke scheidslijnen heen. De aarde heeft ons nodig, vandaag én morgen.